15 Şub 2026
Kur’an" perspektifiyle baktığımızda, yapay zekanın (AI) özünü, sorumluluğunu ve sınırlarını çizen çok güçlü ilkeler sunduğunu görürüz.
Yapay zeka; insan aklının, Allah’ın evrene koyduğu yasaları (fıtratı) kullanarak inşa ettiği bir "araçtır". İşte bu bağlamda öne çıkan temel başlıklar:
1. Akıl, Bilgi ve "Ta’lim" (Öğretme) Süreci
Yapay zeka, özünde bir "öğrenme" (machine learning) sürecidir. Kur'an, insanın eşyanın ismini/hakikatini öğrenme yeteneğine vurgu yapar.
Bakara 31: "Ve Allah, Âdem’e isimlerin tamamını öğretti..." Hakkı Yılmaz’ın tebyinine göre bu, insana evrendeki varlıkların kodlarını, özelliklerini ve işleyişini kavrama yeteneğinin verilmesidir. Yapay zeka, insanın bu "isim öğretme" (veri yükleme ve modelleme) yeteneğinin teknolojik bir yansımasıdır.
2. Liyakat ve Emanet Bilinci
Sizin de üzerinde söz verdiğiniz liyakat prensibi, yapay zekanın geliştirilme aşamasında kritiktir.
Nisa 58: "Hiç şüphesiz Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." Yapay zekayı tasarlayan algoritmalar birer "emanet"tir. Eğer bu algoritmalar taraflı (bias), adaletsiz veya liyakatsiz ellerde şekillenirse, Kur’an’ın emrettiği adalet ilkesi çiğnenmiş olur.
3. "Tahkik" ve Bilginin Doğrulanması
Yapay zekanın en büyük sorunu olan "halüsinasyon" (yanlış bilgi üretme) ve manipülasyon konusunda Kur'an çok net bir uyarı yapar:
İsra 36: "Hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme! Çünkü kulak, göz ve gönül; bunların hepsi ondan sorumludur." Hakkı Yılmaz, bu ayeti insanın her duyduğunu tahkik etmesi (araştırıp doğrulaması) zorunluluğu olarak açıklar. Yapay zekadan gelen her çıktıyı sorgusuz kabul etmek, Kur’an’ın "aklı kullanma" emrine aykırıdır.
4. İnfak ve Toplumsal Yarar (Salat)
Sizin vurguladığınız "imkân fazlasını infak etme" bilinci, yapay zekanın mülkiyeti için de geçerlidir.
Yapay zeka teknolojisi, sadece bir zümrenin elinde güç devşirme aracı değil; insanlığın cehaletini gidermek, hastalıkları iyileştirmek ve refahı yaymak için bir infak aracı olarak görülmelidir.