ORTA DOĞU & LEVANTEN MUTFAĞI
Kategori: Çorbalar (3) | Ana Yemekler (3) | Izgara/Tava (3) | Mezeler/Yanlar (3) | Tatlılar (3)
---
I. ÇORBALAR (Shorba / Adas)
1. SHORBAT ADAS (Mercimek Çorbası - Levanten Usulü)
Bölge: Lübnan, Suriye, Filistin
Teknik: Legume puree + Cumin infusion + Lemon finish
Porsiyon: 300 ml
Fire Time: 8 dk (hazır prep ile) | Prep: Mercimek haşlama (önceden)
Malzemeler:
- Kırmızı mercimek (sızıntısız) 120 gr (haşlanmış)
- Soğan 60 gr (piyaz)
- Sarımsak 2 diş (ezilmiş)
- Zeytinyağı (EVOO) 30 ml
- Kimyon (öğütülmüş) 3 gr (kavrulmuş)
- Karton / Toum (Sarımsak sosu - opsiyonel): Sarımsak + zeytinyağı + tuz (püre)
- Limon suyu 15 ml (servis için kritik!)
- Zahter (za'atar) 1 gr (süsleme için)
- Kıtır ekmek (pita kızartması) 20 gr
Kritik Teknik:
1. Sote: Zeytinyağında soğan + sarımsak kavur (renk aldırma yok!).
2. Spices: Kimyonu ekleyip 30 sn kavur (aromatik yağlar uçsun).
3. Cook: Mercimek + su (400 ml) ekleyip 20 dk kaynat (haşlanmış mercimeklerle hızlanır).
4. Blend: El blender'ı ile %80 pürüzsüz (biraz doku kalsın - rustic texture).
5. Consistency: Gerekirse su ekle (daha akışkan Levanten usulü).
Plating:
Kaseye çorba, üzerine zeytinyağı gezdirme (EVOO), zahter serp, yanında limon dilimi (asitite kullanıcı ekler). Yanında kıtır pita (croutons).
HACCP: Mercimekler önceden haşlanıp 4°C'de saklanır, serviste 74°C'ye getirilir.
---
2. HARIRA (Fas Usulü Baharatlı Çorba)
Bölge: Fas (Maghrebi influence)
Teknik: Tomato base + Chickpea/lentil integration + Vermicelli finish
Porsiyon: 350 ml
Fire Time: 12 dk
Malzemeler:
- Kuzu eti (küp doğranmış) 80 gr veya Tavuk but
- Soğan 50 gr (rende)
- Domates (rende veya püre) 100 gr
- Nohut (haşlanmış) 50 gr
- Kırmızı mercimek 30 gr (yıkanmış)
- Tel şehriye (vermicelli) 20 gr
- Kişniş (taze) 10 gr
- Maydanoz (taze) 10 gr
- Limon suyu 10 ml
- Baharatlar: Zencefil (toz) 2 gr, Tarçın (çubuk) 1 adet, Safran (birkaç tel) veya Zerdeçal 1 gr, Karabiber
Kritik Teknik:
1. Sear: Etleri tuzla, zeytinyağında mühürle (4 dk).
2. Sofrito: Soğan rendesini ekleyip suyunu çekene kadar kavur (tatlılaşana kadar).
3. Tomato: Domates püresi ekleyip 5 dk kavur (asitite azalana kadar).
4. Legumes: Nohut + mercimek + baharatlar (tarçın çubuğu!) ekleyip 30 dk kaynat.
5. Vermicelli: Son 5 dk tel şehriye ekle (ezilmemesi için).
6. Herbs: Ocaktan alınca maydanoz + kişniş ekle (keskinlik için).
Plating:
Kasede, üzerine taze kişniş, limon dilimi, yanında hurma (Ramazan geleneği).
Cost Control: Kuzu yerine tavuk but kullanılabilir (maliyet %40 düşer).
---
3. SHORBA (Tavuklu Şifa Çorbası)
Bölge: Ürdün, Suriye
Teknik: Chicken poaching + Broth clarification + Vegetable julienne
Porsiyon: 300 ml
Fire Time: 15 dk
Malzemeler:
- Tavuk göğsü 120 gr (kemikli tercihen)
- Soğan 40 gr (bütün)
- Havuç 40 gr (jülyen)
- Kereviz 30 gr (jülyen)
- Zencefil (taze) 10 gr (dilim)
- Tarhun (dried) 5 gr veya taze
- Limon suyu 15 ml
- Pirinç 20 gr (yıkanmış)
- Zeytinyağı 15 ml
- Tuz, karabiber
Kritik Teknik:
1. Stock: Tavuk + soğan + zencefil + su ile et suyu hazırla (45 dk kaynat, köpüğünü al).
2. Shred: Tavuk pişince didikle (tel tel).
3. Julienne: Havuç ve kerevizi ince jülyen doğra (hızlı pişmesi için).
4. Cook: Eti geri koy, sebzeleri ve pirinci ekle, 15 dk kaynat.
5. Finish: Limon suyu + zeytinyağı (fruity EVOO).
Plating:
Jülyen sebzeler görünür şekilde, üzerine tavuk didikleri, limon dilimi.
HACCP: Tavuk 74°C iç sıcaklık.
---
II. ANA YEMEKLER (Main Courses)
4. MANSAF (Ürdün'ün Milli Yemeği)
Bölge: Ürdün
Teknik: Lamb braising + Jameed fermentation + Rice assembly
Porsiyon: 300 gr kuzu + 200 gr pilav
Fire Time: 0 (önceden pişmiş) veya 3 saat braise
Malzemeler:
- Kuzu eti (kemikli but veya omuz) 300 gr
- Jameed (fermente yoğurt/kefir peyniri - toz veya topak) 150 gr veya Greek yogurt (alternatif)
- Pirinç (Basmati) 200 gr (pişmiş)
- Soğan (kuru) 100 gr (karamelize edilmiş)
- Fıstık (çam fıstığı) 20 gr (kavrulmuş)
- Badem (kavrulmuş, dilim) 20 gr
- Baharat: Karabiber, kimyon, kardamom
- Pita ekmeği (büyük) 1 adet (taban için)
Kritik Teknik:
1. Braise: Kuzu eti tuz + baharat ile 2 saat haşlanır/hafif braise edilir (eti çekene yakın).
2. Jameed Sauce: Jameed (fermente yoğurt peyniri) su ile açılır, kaynatılır (sulu yoğurt sosu).
3. Shrak: Pita ekmeği ıslatılarak (sosla) taban yapılır.
4. Rice: Basmati pilavı (tereyyağlı veya zeytinyağlı) ayrı hazırlanır.
5. Assembly: Pita üzerine pilav, pilav üzerine et, üzerine yoğurt sosu (jameed) gezdirme.
6. Garnish: Kavrulmuş fıstık, badem, karamelize soğan.
Plating:
Geniş tabakta pita taban, üzerine piramit pilav, et parçaları üzerinde, bol yoğurt sosu, kuruyemişler.
Not: Jameed bulunamazsa yoğurt + labneh karışımı kullanılabilir ama fermente tadı farklıdır.
---
5. MAQLUBA (Ters Yüz Edilmiş Pilav)
Bölge: Filistin, Ürdün, Suriye
Teknik: Layered vegetable fry + Rice steaming + Flip technique
Porsiyon: 350 gr
Fire Time: 30 dk (fırın) + prep
Malzemeler:
- Patlıcan 150 gr (halka)
- Karnabahar 100 gr (çiçek)
- Domates 100 gr (dilim)
- Tavuk (but parçaları) veya kuzu 150 gr (önceden pişmiş)
- Pirinç (Basmati) 200 gr (yıkanmış)
- Soğan 80 gr (halka)
- Baharat: Baharat, karabiber, zerdeçal, tarçın
- Zeytinyağı (kızartma için)
- Badem/fıstık (süsleme)
Kritik Teknik:
1. Fry: Patlıcan halkaları ve karnabaharları zeytinyağında kızart (yağını çeksinler).
2. Layer: Döküm tencerenin dibine:
- Kat 1: Domates dilimleri (taban görseli için)
- Kat 2: Patlıcan
- Kat 3: Et
- Kat 4: Karnabahar
- Kat 5: Yıkanmış pirinç (baharatlı)
- Üzerine sıcak su/tavuk suyu (pirinç seviyesine kadar)
3. Cook: Kısık ateşte veya 180°C fırında 30-40 dk (pirinç pişene kadar).
4. The Flip: Tencerenin üzerine servis tabağı koy, hızlıca ters çevir (maqluba = ters).
5. Rest: 5 dk dinlenme (şekil alsın).
Plating:
Ters çevrilmiş tabakta (pilav üstte, domates altta görünür), üzerine fıstık/badem, yanında yoğurt salatası (cucumber yogurt).
HACCP: Tavuk önceden pişmiş olmalı veya fırında pilavla birlikte 74°C'ye ulaşmalı.
---
6. KIBBEH (Suriye Usulü - İçli Köfte)
Bölge: Suriye, Lübnan
Teknik: Bulgur shell + Spiced meat filling + Deep fry or Bake
Porsiyon: 3 adet (150 gr toplam)
Fire Time: 6 dk (kızartma) veya 20 dk (fırın)
Malzemeler:
- Shell: İnce bulgur (köftelik) 150 gr, Kıyma (dana) 100 gr (çiğ!), Soğan suyu 20 ml, Baharat (baharat, kimyon, tarçın)
- Filling: Kıyma (dana) 150 gr, Soğan 50 gr (küp), Fıstık (iç) 30 gr (kavrulmuş), Orta baharat (baharat, karabiber)
- Cooking: Sıvı yağ (kızartma için) veya zeytinyağı (fırın için)
Kritik Teknik:
1. Shell: Bulguru ılık suyla ıslat (10 dk), süz. Çiğ kıyma + bulgur + baharatı yoğur (hamur kıvamı - kıymalı bulgur!).
2. Filling: Soğanı kavur, kıymayı kavur, baharatları ekle, fıstık parçalarını ekle, soğut.
3. Shape: Avuca shell hamurundan al, ortasını çukur yap, filling koy, kapat, oval/amerikan futbolu şekli ver (3 adet).
4. Cook:
- Fried: 170°C'de altın sarısı (5-6 dk).
- Baked: 200°C'de 20 dk (yağlı tepsi üzerinde).
Plating:
Marul yatağında (3 adet), üzerine tahin sosu gezdirme veya nar ekşisi, yanında humus.
HACCP: Kritik! Shell içindeki kıyma çiğ kalıyor (kızartmada pişecek). İç harç önceden pişmiş olmalı veya kızartma sıcaklığı 74°C iç sıcaklık sağlamalı.
---
III. IZGARA & TAVA (Mashwi)
7. SHAWARMA (Dana veya Tavuk)
Bölge: Levant (Suriye, Lübnan, Filistin)
Teknik: Vertical spit marination + Thin slicing + Quick sear
Porsiyon: 200 gr et + 100 gr ekmek
Fire Time: 4 dk (hazır döner etiyle) veya uzun marination (restoranda vertical rotisserie)
Malzemeler:
- Dana kontrfile veya tavuk but 200 gr (ince dilimler)
- Marinade: Yoğurt 50 gr, Zeytinyağı 30 ml, Sarımsak 10 gr, Sumak 5 gr, Kardamom 2 gr, Kimyon 3 gr, Zerdeçal 2 gr, Tarçın 1 gr, Tuz, Karabiber
- Tahin sosu (tahin + limon + su)
- Pita ekmeği veya lavaş
- Turşu (turşu), domates, marul, soğan (sumaklı)
Kritik Teknik:
1. Slice: Eti ince şeritler halinde kes (döner kesimi).
2. Marinate: Baharat karışımı + yoğurt ile 4-12 saat marine et (yoğurt enzimatik yumuşatır).
3. Stack: Restoranda vertical spit üzerinde istiflenir (evde tavada yapılacaksa tek katman).
4. Sear: Döküm tavada yüksek ısıda hızlı pişir (2 dk bir taraf), ince olduğu için çabuk pişer.
5. Slice: Yine ince dilimler halinde kes (tavada).
Plating:
Tabakta veya pita içinde (wrap), üzerine tahin sosu, sumaklı soğan, turşu, domates.
HACCP: Tavuk 74°C, dana 63°C (medium) veya 71°C (well).
---
8. KAFTA MESHWI (Baharatlı Köfte Izgara)
Bölge: Lübnan, Suriye
Teknik: Ground meat blend + Parsley integration + Charcoal grilling
Porsiyon: 180 gr (2 şiş veya 3 köfte)
Fire Time: 8-10 dk
Malzemeler:
- Kıyma (dana veya kuzu/yarı yarıya) 180 gr
- Soğan 40 gr (rende, suyu sıkılmış!)
- Maydanoz (taze, ince kıyılmış) 20 gr
- Baharat: Baharat 3 gr, Kimyon 2 gr, Tarçın 1 gr, Karabiber, Tuz
- Sumak (üzeri için) 2 gr
Kritik Teknik:
1. Rende: Soğanı rendele, suyunu mutlaka sık (sulu olursa köfte dağılır!).
2. Mix: Kıyma + soğan + maydanoz + baharatları yoğur (sadece 2 dk - fazla yoğurma lastik yapar).
3. Shape: El ile uzun şekil ver ( şişe takmak için) veya oval köfte.
4. Grill: Kömür ızgarasında 4 dk bir taraf (iz bırakacak şekilde), çevir.
Plating:
Şişten çıkarılmış veya şiş üzerinde, üzerine sumak, yanında ızgara domates/biber, humus veya babaganoush.
---
9. SHISH TAWOOK (Tavuk Şiş - Osmanlı etkisi)
Bölge: Lübnan, Suriye, Türkiye
Teknik: Yogurt marinade + Tenderizing + Skewer grilling
Porsiyon: 200 gr (3-4 parça şişte)
Fire Time: 10-12 dk
Malzemeler:
- Tavuk göğsü 200 gr (küp doğranmış - 3 cm)
- Marinade: Yoğurt 80 gr, Salça 10 gr, Sarımsak 10 gr (ezilmiş), Limon suyu 15 ml, Zeytinyağı 20 ml, Tuz, Karabiber, Baharat 2 gr, Toz zencefil 1 gr
- Garlic Toum: Sarımsak + zeytinyağı + tuz (püre sos)
Kritik Teknik:
1. Cube: Tavuk göğsünü 3 cm küp doğra (eşit pişsin).
2. Marinate: Yoğurtlu karışımda minimum 4 saat (tercihen gece) - yoğurt enzimatik yumuşatma.
3. Skewer: Şişlere tak (demir şiş tercihen).
4. Grill: Orta-yüksek ısıda 10 dk (arada çevirme), içi 74°C.
5. Rest: 2 dk dinlenme.
Plating:
Şiş üzerinde veya tabakta (şişten çıkarılmış), üzerine toum (sarımsak sosu) bolca, yanında fattoush salata.
---
IV. MEZELER & YAN LEZZETLER (Mezze)
10. HUMUS (Klasik Nohut Ezmesi)
Bölge: Levant (Lübnan, Filistin)
Teknik: Chickpea peeling + Tahini emulsion + Ice water technique
Porsiyon: 80 gr (servis başına)
Fire Time: 0 (soğuk servis) | Prep: 24 saat önceden (nohut haşlama)
Malzemeler:
- Nohut (haşlanmış, kabukları soyulmuş!) 200 gr
- Tahin 60 gr (karıştırılmış, yağı ayrılmamış)
- Limon suyu 20 ml
- Sarımsak 2 diş (ezilmiş)
- Ice water (kritik!) 30 ml (pürüzsüz kıvam için)
- Zeytinyağı (EVOO) 20 ml (üzeri için)
- Kimyon (toz) 1 gr
- Paprika (tatlı) veya Sumak (süsleme)
Kritik Teknik:
1. Peeling: Haşlanmış nohutların ince kabuklarını ovma ile çıkar (ağzda his olmaması için kritik!).
2. Blend: Nohut + tahin + limon + sarımsak + tuz + buz gibi su (high-speed blender'da 3 dk).
3. Emulsion: Buz gibi su tahini emülsifiye ederek krema kıvamı verir (sıcak su yağı ayırır).
4. Rest: Buzdolabında 2 saat (tatların birleşmesi için).
Plating:
Sığ tabakta, ortası kaşık ile çukur yapılmış (pool of EVOO için), zeytinyağı havuzu, kimyon, paprika, nohut taneleri (bütün, süs için), taze maydanoz.
HACCP: Sarımsak çiğ, nohut haşlanmış olmalı. Buzdolabında maks 48 saat.
---
11. TABBOULEH (Maydonoz Salatası)
Bölge: Lübnan
Technique: Hand-chopping (no food processor!) + Bulgur soaking + Herb ratio
Porsiyon: 100 gr
Fire Time: 0 (soğuk)
Malzemeler:
- Maydanoz (düz yapraklı, taze) 100 gr (çok ince kıyılmış - chiffonade gibi!)
- İnce bulgur (köftelik) 30 gr (ıslatılmış, süzülmüş)
- Domates (çok küçük küp - brunoise'dan küçük!) 50 gr
- Soğan (kuru veya taze yeşil) 30 gr (ince kıyılmış)
- Nane (taze) 10 gr (ince kıyılmış)
- Limon suyu 25 ml (bol!)
- Zeytinyağı 30 ml
- Tuz, karabiber
Kritik Teknik:
1. Chop: Maydanozu elle ince ince kıy (robot coupe ezilir, suyu çıkar!). Chiffonade tekniği.
2. Bulgur: Sadece ıslat (haşlama!), suyunu sık.
3. Ratio: Maydanoz başrol (2 ölçü), domates (1 ölçü), bulgur (az).
4. Dress: Limon suyu + zeytinyağı + tuz ayrı kapta karıştır, salataya son anda ekle (yumuşamasın!).
5. Serve: Hemen servis (bekletme!).
Plating:
Marul yaprağı üzerinde (kase gibi), domates veya nar taneleri ile süslenmiş.
---
12. FALAFEL (Nohut Köftesi)
Bölge: Mısır, Levant
Teknik: Soaked (not cooked) chickpea grinding + Herb binding + Deep fry
Porsiyon: 4 adet (120 gr)
Fire Time: 4 dk (kızartma) | Prep: 24 saat önceden (nohut ıslatma)
Malzemeler:
- Nohut (kuru, haşlanmamış!) 150 gr (24 saat suda ıslatılmış, süzülmüş)
- Fava fasulyesi (opsiyonel, Mısır usulü) 50 gr veya sadece nohut
- Soğan 30 gr (küp)
- Sarımsak 3 diş
- Maydanoz 20 gr (kıyılmış)
- Kişniş 20 gr (kıyılmış)
- Kimyon 3 gr, Kişniş tohumu 2 gr, Karbonat 2 gr (kabartma), Tuz, Karabiber
- Susam (üzeri için) 10 gr
Kritik Teknik:
1. Soak: Nohutları 24 saat suda ıslat (haşlama yok! - çiğ kıvamı önemli).
2. Grind: Et kıyma makinesinde veya food processor'da kaba çek (püre olmamalı, tanecikli kalmalı!).
3. Mix: Baharatları, soğan, sarımsak, otlar ekle, 1 saat buzdolabında dinlendir (bağlanması için).
4. Shape: Elle veya özel aparatla top yap, hafiz flatten, üzerine susam serp.
5. Fry: 175°C'de 4 dk (içi pişene kadar - çiğ nohut zehirli olabilir, tam pişmeli!).
Plating:
Marul yatağında, yanında tahin sosu, turşu, humus.
HACCP: Kritik! Çiğ nohut haşlanmadan kullanılır ama kızartma ile 74°C iç sıcaklık sağlanmalı. Haşlanmış nohut kullanılırsa dağılır (doğru teknik çiğden kızartmadır).
---
V. TATLILAR (Desserts)
13. KNAFEH (Künefe - Nablus Usulü)
Bölge: Filistin (Nablus), Lübnan, Ürdün
Teknik: Shredded phyllo + Cheese melting + Syrup soaking
Porsiyon: 150 gr (1 dilim)
Fire Time: 15 dk (fırın) | Prep: Peynir hazırlık (önceden)
Malzemeler:
- Kadayıf (tel kadayıf, ince) 150 gr (tereyağı ile karıştırılmış)
- Peynir: Akawi peyniri veya Mozzarella + Ricotta karışımı veya Hatay usulü tuzsuz peynir 150 gr
- Tereyağı (erimiş) 80 gr
- Şerbet: Şeker 200 gr, Su 150 ml, Limon suyu 5 ml, Gül suyu 5 ml (koyulaşana kadar kaynatılmış, soğutulmuş!)
- Fıstık (Antep, doğranmış) 30 gr
Kritik Teknik:
1. Butter: Kadayıfı erimiş tereyağı ile harmanla (yapışmaması için).
2. Layer: Yuvarlak tepsiye kadayıfın yarısı taban, peynir ortada (ortalama), üzerine kalan kadayıf.
3. Press: Presle sıkıştır (3-4 cm kalınlık).
4. Bake: 200°C'de 15-20 dk (altı üstü kızarana kadar).
5. Flip: Tepsiyi tabağa çevir (alt üst - çıtır taraf üstte).
6. Syrup: Sıcak tatlıya soğuk şerbet d ök (tersi olursa hamur olur!).
Plating:
Yuvarlak dilim, üzerine bol fıstık, şerbeti çekmiş nemli ama çıtır dokulu.
---
14. BASBOUSA (Sütlü İrmik Tatlısı)
Bölge: Mısır, Lübnan, Suriye
Teknik: Semolina hydration + Yogurt leavening + Syrup absorption
Porsiyon: 100 gr (1 kare)
Fire Time: 25-30 dk (fırın)
Malzemeler:
- İrmik (semolina - ince) 200 gr
- Şeker 100 gr
- Yoğurt 100 gr (mayalama etkisi)
- Hindistan cevizi (kuru) 30 gr
- Tereyağı (erimiş) 80 gr
- Vanilya 5 ml
- Kabartma tozu 5 gr
- Şerbet: Şeker 250 gr, Su 200 ml, Limon 5 ml, Gül suyu veya orange blossom water 10 ml (soğuk!)
Kritik Teknik:
1. Mix: İrmik + şeker + hindistan cevizi + kabartma tozu karıştır.
2. Wet: Yoğurt + erimiş tereyağı + vanilya ekle, yoğur (sulu hamur değil, kumlu ama yapışkan).
3. Rest: 15 dk dinlendir (irmik şişsin).
4. Pan: Yağlanmış kare tepsiye yay (2 cm kalınlık), baklava dilimi şeklinde kes (pişmeden önce!).
5. Bake: 180°C'de 25-30 dk (altın sarısı).
6. Syrup: Sıcak basbousa'ya soğuk şerbet (veya ılık şerbet - 50°C) dök, 2 saat çekmeye bırak.
Plating:
Kare dilim, üzerine fıstık veya badem, yanında kaymak.
---
15. MAHALABIA (Muhallebi - Gül Sulu)
Bölge: Levant, Körfez
Teknik: Milk pudding + Starch thickening + Floral infusion
Porsiyon: 120 gr
Fire Time: 0 (soğuk servis) | Prep: 4 saat önceden
Malzemeler:
- Süt (tam yağlı) 500 ml
- Şeker 80 gr
- Pirinç unu (veya mısır nişastası) 40 gr
- Gül suyu (veya orange blossom water) 15 ml (çok belirgin aroma!)
- Badem (file, kavrulmuş, dilim) 30 gr (üzeri için)
- Nar taneleri (üzeri için)
Kritik Teknik:
1. Slurry: Pirinç unu + soğuk süt karıştır (topaklanmaması için).
2. Cook: Kalan süt + şeker kaynat, slurry'i ekleyip sürekli çırp (koyulaşana kadar - 10 dk).
3. Flavor: Ocaktan al, gül suyu ekle (kaynar değilken!).
4. Pour: Kaselere dök, soğut, buzdolabı 4 saat.
Plating:
Kase içinde, üzerine badem dilimleri, nar taneleri (renk için), gül yaprağı.
HACCP: Pirinç unu tam pişmeli (ham tadı gitmeli). Buzdolabında maks 48 saat.
---
ÖZET: Levanten Mutfak İpuçları
Teknik Anahtar Nokta
Yoğurt Marine Hem yumuşatma hem aroma (Shawarma, Tawook)
Sumak Ekşi-turşu yerine kullanılan mor baharat
Tahin Susam ezmesi - sos ve humusun temeli
Gül/Portakal Çiçeği Suyu Tatlılarda aromatik (damla sakızı alternatifi)
Zahter (Za'atar) Kekik-sumak-susam karışımı - her şeyin üzerinde
Fermente (Jameed) Yoğurt peynirinin kurutulmuş hali
Kültürel Not: Levanten mutfağında mezze kültürü hakimdir - birçok küçük tabak paylaşılır. Humus, tabbouleh, falafel aynı anda masada olur. Ana yemekler pilavlı ve yoğurtlu sosludur. Tatlılar şerbetli ve fıstıklıdır.
